Giá trị của xét nghiệm Calprotectin trong chẩn đoán và theo dõi bệnh viêm ruột: Tổng quan cập nhật
Nội dung chính của bài viết
Tóm tắt
Bài báo tổng quan tường thuật này đánh giá vai trò của Calprotectin phân trong quản lý bệnh viêm ruột (IBD). Từ dữ liệu hướng dẫn quốc tế (ECCO, AGA), bài viết làm rõ cơ chế và giá trị lâm sàng của dấu ấn này. Calprotectin phân là chỉ dấu nhạy để xác định tình trạng viêm thực thể, tạo tiền đề chẩn đoán phân biệt IBD với các bệnh lý loét đại tràng khác (lao ruột, nhiễm trùng, do thuốc). Trong theo dõi, đây là công cụ giúp đánh giá hồi phục niêm mạc và dự báo sớm bùng phát trước 2 đến 6 tháng. Tại Việt Nam, nơi nội soi đại tràng có chi phí hợp lý và độ an toàn cao, Calprotectin phân được đề xuất ứng dụng định kỳ mỗi 3 đến 6 tháng như một giải pháp bổ trợ không xâm lấn giữa các lần soi. Mô hình phối hợp linh hoạt này phục vụ chiến lược “điều trị theo mục tiêu”, giảm tải cho các trung tâm nội soi tuyến đầu và tối ưu hóa chi phí quản lý bệnh dài hạn.
Chi tiết bài viết
Từ khóa
Bệnh viêm ruột (IBD), Calprotectin phân, hồi phục niêm mạc, tiên lượng bùng phát, chẩn đoán không xâm lấn
Tài liệu tham khảo
1. Feuerstein JD, Ho EY, Shmidt E, et al. AGA Clinical Practice Guidelines on the Medical Management of Moderate to Severe Luminal and Perianal Fistulizing Crohn’s Disease. Gastroenterology. Jun 2021; 160(7): 2496-2508. doi:10.1053/j.gastro.2021.04.022.
2. Feuerstein JD, Isaacs KL, Schneider Y, Siddique SM, Falck-Ytter Y, Singh S. AGA Clinical Practice Guidelines on the Management of Moderate to Severe Ulcerative Colitis. Gastroenterology. Apr 2020; 158(5): 1450-1461. doi:10.1053/j.gastro.2020.01.006.
3. Gordon H, Minozzi S, Kopylov U, et al. ECCO Guidelines on Therapeutics in Crohn’s Disease: Medical Treatment. J Crohns Colitis. Oct 15 2024; 18(10): 1531-1555. doi:10.1093/ecco-jcc/jjae091.
4. Raine T, Bonovas S, Burisch J, et al. ECCO Guidelines on Therapeutics in Ulcerative Colitis: Medical Treatment. J Crohns Colitis. Jan 28 2022; 16(1): 2-17. doi:10.1093/ecco-jcc/jjab178.
5. Wan J, Zhou J, Wang Z, et al. Epidemiology, pathogenesis, diagnosis, and treatment of inflammatory bowel disease: Insights from the past two years. Chin Med J (Engl). Apr 5 2025; 138(7): 763-776. doi:10.1097/cm9.0000000000003542.
6. Ng SC, Shi HY, Hamidi N, et al. Worldwide incidence and prevalence of inflammatory bowel disease in the 21st century: a systematic review of population-based studies. Lancet. Dec 23 2017; 390(10114): 2769-2778. doi:10.1016/s0140-6736(17)32448-0.
7. Nguyen NH, Nguyen HT, Khuc TT, et al. Inflammatory Bowel Disease in Vietnam: Insights From a Retrospective Study at Bach Mai Hospital. Gastroenterol Res Pract. 2026; 2026: 1618547. doi:10.1155/grp/1618547.
8. Maaser C, Sturm A, Vavricka SR, et al. ECCO-ESGAR Guideline for Diagnostic Assessment in IBD Part 1: Initial diagnosis, monitoring of known IBD, detection of complications. J Crohns Colitis. Feb 1 2019; 13(2): 144-164. doi:10.1093/ecco-jcc/jjy113.
9. Kapel N, Ouni H, Benahmed NA, Barbot-Trystram L. Fecal Calprotectin for the Diagnosis and Management of Inflammatory Bowel Diseases. Clin Transl Gastroenterol. Sep 1 2023; 14(9): e00617. doi:10.14309/ctg.0000000000000617.
10. Lins LC, JEC DE-M, Pereira CW, et al. Fecal calprotectin and intestinal metabolites: What is their importance in the activity and differentiation of patients with inflammatory bowel diseases? Arq Bras Cir Dig. 2025; 38:e1870. doi:10.1590/0102-6720202500001e1870.
11. Jukic A, Bakiri L, Wagner EF, Tilg H, Adolph TE. Calprotectin: from biomarker to biological function. Gut. Oct 2021; 70(10): 1978-1988. doi:10.1136/gutjnl-2021-324855.
12. Bộ Y tế. Thông tư số 22/2023/TT-BYT: Quy định thống nhất giá dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế giữa các bệnh viện cùng hạng trên toàn quốc và hướng dẫn áp dụng giá, thanh toán chi phí khám bệnh, chữa bệnh trong một số trường hợp (2023).
13. Bùi Hữu Hoàng, Trịnh Thị Thanh Thúy, Đặng Minh Luân, Cao Ngọc Tuấn. Đánh giá hiệu quả và an toàn của Infliximab trong điều trị bệnh nhân viêm ruột mạn tại khoa Tiêu hóa Bệnh viện Đại học Y Dược TP. HCM. Tạp chí Y học Việt Nam. 04/11 2025; 548(2). doi:10.51298/vmj.v548i2.13414.
14. Lê Thị Hương Lan, Nguyễn Hải Yến. Mối liên quan giữa nồng độ Calprotectin phân và một số đặc điểm lâm sàng, chỉ số hóa sinh ở bệnh nhân viêm ruột. Tạp chí Y học Việt Nam. 05/26 2023; 526(1B). doi:10.51298/vmj.v526i1B.5460.
15. Nguyễn Đinh Lê, Nguyễn Thị Việt Hà. Đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng của bệnh Crohn trẻ em tại Bệnh viện Nhi Trung ương. Tạp chí Y học Việt Nam. 11/13 2022; 519(2).doi:10.51298/vmj.v519i2.3607.
16. Nguyễn Hải Yến, Lê Thị Hương Lan, Dương Hồng Thái. Đặc điểm lâm sàng và nồng độ Calprotectin của bệnh nhân bệnh lý ruột viêm điều trị tại Bệnh viện Trung ương Thái Nguyên. Tạp chí Khoa học và Công nghệ Đại học Thái Nguyên. 2023; 228(05): 37-45. doi:https://doi.org/10.34238/tnu-jst.6882.
17. Nguyễn Thị Thu Hiền, Nguyễn Lợi, Nguyễn Thị Việt Hà. Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng bệnh viêm dạ dày ruột tăng bạch cầu ái toan ở trẻ em. Tạp chí Y học Việt Nam. 09/12 2024; 542(1). doi:10.51298/vmj.v542i1.10937.
18. Nguyễn Thị Thủy, Nguyễn Thị Thu Huyền. Nồng độ Calprotectin trong phân ở bệnh nhân viêm ruột mạn tính và hội chứng ruột kích thích điều trị tại Bệnh viện Trung ương Thái Nguyên. Tạp chí Y học Việt Nam. 12/23 2024; 545(3). doi:10.51298/vmj.v545i3.12401.
19. Wang W, Cao W, Zhang S, Chen D, Liu L. The Role of Calprotectin in the Diagnosis and Treatment of Inflammatory Bowel Disease. Int J Mol Sci. Feb 25 2025; 26(5). doi:10.3390/ijms26051996.
20. Dajti E, Frazzoni L, Iascone V, et al. Systematic review with meta-analysis: Diagnostic performance of faecal calprotectin in distinguishing inflammatory bowel disease from irritable bowel syndrome in adults. Aliment Pharmacol Ther. Dec 2023; 58(11-12): 1120-1131. doi:10.1111/apt.17754.
21. Ayling RM, Kok K. Fecal Calprotectin. Adv Clin Chem. 2018; 87:161-190. doi:10.1016/bs.acc.2018.07.005.
22. Henderson P, Anderson NH, Wilson DC. The diagnostic accuracy of fecal calprotectin during the investigation of suspected pediatric inflammatory bowel disease: a systematic review and meta-analysis. Am J Gastroenterol. May 2014; 109(5): 637-45. doi:10.1038/ajg.2013.131.
23. Alghoul Z, Yang C, Merlin D. The Current Status of Molecular Biomarkers for Inflammatory Bowel Disease. Biomedicines. Jun 24 2022; 10(7). doi:10.3390/biomedicines10071492.
24. Turner D, Ricciuto A, Lewis A, et al. STRIDE-II: An Update on the Selecting Therapeutic Targets in Inflammatory Bowel Disease (STRIDE) Initiative of the International Organization for the Study of IBD (IOIBD): Determining Therapeutic Goals for Treat-to-Target strategies in IBD. Gastroenterology. Apr 2021; 160(5): 1570-1583. doi:10.1053/j.gastro.2020.12.031.
25. Rutgeerts P, Vermeire S, Van Assche G. Mucosal healing in inflammatory bowel disease: impossible ideal or therapeutic target? Gut. Apr 2007; 56(4): 453-5. doi:10.1136/gut.2005.088732.
26. D’Haens G, Ferrante M, Vermeire S, et al. Fecal calprotectin is a surrogate marker for endoscopic lesions in inflammatory bowel disease. Inflamm Bowel Dis. Dec 2012; 18(12): 2218-24. doi:10.1002/ibd.22917.
27. Shi JT, Chen N, Xu J, et al. Diagnostic Accuracy of Fecal Calprotectin for Predicting Relapse in Inflammatory Bowel Disease: A Meta-Analysis. J Clin Med. Feb 2 2023; 12(3)doi:10.3390/jcm12031206.
2. Feuerstein JD, Isaacs KL, Schneider Y, Siddique SM, Falck-Ytter Y, Singh S. AGA Clinical Practice Guidelines on the Management of Moderate to Severe Ulcerative Colitis. Gastroenterology. Apr 2020; 158(5): 1450-1461. doi:10.1053/j.gastro.2020.01.006.
3. Gordon H, Minozzi S, Kopylov U, et al. ECCO Guidelines on Therapeutics in Crohn’s Disease: Medical Treatment. J Crohns Colitis. Oct 15 2024; 18(10): 1531-1555. doi:10.1093/ecco-jcc/jjae091.
4. Raine T, Bonovas S, Burisch J, et al. ECCO Guidelines on Therapeutics in Ulcerative Colitis: Medical Treatment. J Crohns Colitis. Jan 28 2022; 16(1): 2-17. doi:10.1093/ecco-jcc/jjab178.
5. Wan J, Zhou J, Wang Z, et al. Epidemiology, pathogenesis, diagnosis, and treatment of inflammatory bowel disease: Insights from the past two years. Chin Med J (Engl). Apr 5 2025; 138(7): 763-776. doi:10.1097/cm9.0000000000003542.
6. Ng SC, Shi HY, Hamidi N, et al. Worldwide incidence and prevalence of inflammatory bowel disease in the 21st century: a systematic review of population-based studies. Lancet. Dec 23 2017; 390(10114): 2769-2778. doi:10.1016/s0140-6736(17)32448-0.
7. Nguyen NH, Nguyen HT, Khuc TT, et al. Inflammatory Bowel Disease in Vietnam: Insights From a Retrospective Study at Bach Mai Hospital. Gastroenterol Res Pract. 2026; 2026: 1618547. doi:10.1155/grp/1618547.
8. Maaser C, Sturm A, Vavricka SR, et al. ECCO-ESGAR Guideline for Diagnostic Assessment in IBD Part 1: Initial diagnosis, monitoring of known IBD, detection of complications. J Crohns Colitis. Feb 1 2019; 13(2): 144-164. doi:10.1093/ecco-jcc/jjy113.
9. Kapel N, Ouni H, Benahmed NA, Barbot-Trystram L. Fecal Calprotectin for the Diagnosis and Management of Inflammatory Bowel Diseases. Clin Transl Gastroenterol. Sep 1 2023; 14(9): e00617. doi:10.14309/ctg.0000000000000617.
10. Lins LC, JEC DE-M, Pereira CW, et al. Fecal calprotectin and intestinal metabolites: What is their importance in the activity and differentiation of patients with inflammatory bowel diseases? Arq Bras Cir Dig. 2025; 38:e1870. doi:10.1590/0102-6720202500001e1870.
11. Jukic A, Bakiri L, Wagner EF, Tilg H, Adolph TE. Calprotectin: from biomarker to biological function. Gut. Oct 2021; 70(10): 1978-1988. doi:10.1136/gutjnl-2021-324855.
12. Bộ Y tế. Thông tư số 22/2023/TT-BYT: Quy định thống nhất giá dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế giữa các bệnh viện cùng hạng trên toàn quốc và hướng dẫn áp dụng giá, thanh toán chi phí khám bệnh, chữa bệnh trong một số trường hợp (2023).
13. Bùi Hữu Hoàng, Trịnh Thị Thanh Thúy, Đặng Minh Luân, Cao Ngọc Tuấn. Đánh giá hiệu quả và an toàn của Infliximab trong điều trị bệnh nhân viêm ruột mạn tại khoa Tiêu hóa Bệnh viện Đại học Y Dược TP. HCM. Tạp chí Y học Việt Nam. 04/11 2025; 548(2). doi:10.51298/vmj.v548i2.13414.
14. Lê Thị Hương Lan, Nguyễn Hải Yến. Mối liên quan giữa nồng độ Calprotectin phân và một số đặc điểm lâm sàng, chỉ số hóa sinh ở bệnh nhân viêm ruột. Tạp chí Y học Việt Nam. 05/26 2023; 526(1B). doi:10.51298/vmj.v526i1B.5460.
15. Nguyễn Đinh Lê, Nguyễn Thị Việt Hà. Đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng của bệnh Crohn trẻ em tại Bệnh viện Nhi Trung ương. Tạp chí Y học Việt Nam. 11/13 2022; 519(2).doi:10.51298/vmj.v519i2.3607.
16. Nguyễn Hải Yến, Lê Thị Hương Lan, Dương Hồng Thái. Đặc điểm lâm sàng và nồng độ Calprotectin của bệnh nhân bệnh lý ruột viêm điều trị tại Bệnh viện Trung ương Thái Nguyên. Tạp chí Khoa học và Công nghệ Đại học Thái Nguyên. 2023; 228(05): 37-45. doi:https://doi.org/10.34238/tnu-jst.6882.
17. Nguyễn Thị Thu Hiền, Nguyễn Lợi, Nguyễn Thị Việt Hà. Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng bệnh viêm dạ dày ruột tăng bạch cầu ái toan ở trẻ em. Tạp chí Y học Việt Nam. 09/12 2024; 542(1). doi:10.51298/vmj.v542i1.10937.
18. Nguyễn Thị Thủy, Nguyễn Thị Thu Huyền. Nồng độ Calprotectin trong phân ở bệnh nhân viêm ruột mạn tính và hội chứng ruột kích thích điều trị tại Bệnh viện Trung ương Thái Nguyên. Tạp chí Y học Việt Nam. 12/23 2024; 545(3). doi:10.51298/vmj.v545i3.12401.
19. Wang W, Cao W, Zhang S, Chen D, Liu L. The Role of Calprotectin in the Diagnosis and Treatment of Inflammatory Bowel Disease. Int J Mol Sci. Feb 25 2025; 26(5). doi:10.3390/ijms26051996.
20. Dajti E, Frazzoni L, Iascone V, et al. Systematic review with meta-analysis: Diagnostic performance of faecal calprotectin in distinguishing inflammatory bowel disease from irritable bowel syndrome in adults. Aliment Pharmacol Ther. Dec 2023; 58(11-12): 1120-1131. doi:10.1111/apt.17754.
21. Ayling RM, Kok K. Fecal Calprotectin. Adv Clin Chem. 2018; 87:161-190. doi:10.1016/bs.acc.2018.07.005.
22. Henderson P, Anderson NH, Wilson DC. The diagnostic accuracy of fecal calprotectin during the investigation of suspected pediatric inflammatory bowel disease: a systematic review and meta-analysis. Am J Gastroenterol. May 2014; 109(5): 637-45. doi:10.1038/ajg.2013.131.
23. Alghoul Z, Yang C, Merlin D. The Current Status of Molecular Biomarkers for Inflammatory Bowel Disease. Biomedicines. Jun 24 2022; 10(7). doi:10.3390/biomedicines10071492.
24. Turner D, Ricciuto A, Lewis A, et al. STRIDE-II: An Update on the Selecting Therapeutic Targets in Inflammatory Bowel Disease (STRIDE) Initiative of the International Organization for the Study of IBD (IOIBD): Determining Therapeutic Goals for Treat-to-Target strategies in IBD. Gastroenterology. Apr 2021; 160(5): 1570-1583. doi:10.1053/j.gastro.2020.12.031.
25. Rutgeerts P, Vermeire S, Van Assche G. Mucosal healing in inflammatory bowel disease: impossible ideal or therapeutic target? Gut. Apr 2007; 56(4): 453-5. doi:10.1136/gut.2005.088732.
26. D’Haens G, Ferrante M, Vermeire S, et al. Fecal calprotectin is a surrogate marker for endoscopic lesions in inflammatory bowel disease. Inflamm Bowel Dis. Dec 2012; 18(12): 2218-24. doi:10.1002/ibd.22917.
27. Shi JT, Chen N, Xu J, et al. Diagnostic Accuracy of Fecal Calprotectin for Predicting Relapse in Inflammatory Bowel Disease: A Meta-Analysis. J Clin Med. Feb 2 2023; 12(3)doi:10.3390/jcm12031206.