Thanh bên bài viết

PDF
Đã xuất bản: 2026-08-25
Số lượt xem tóm tắt: 0
Số lượt xem PDF: 0
DOI: https://doi.org/10.52852/tcncyh.v205i8.5729
Số xuất bản
Tập 205 Số 8 (2026)
Chuyên mục
Các bài báo
Cách trích dẫn
Quang, D. M., Dũng, V. C., Khánh, N. N., Mai, T. T. C., Hoài, N. Q., Lan, N. N., Phương, L. T., Việt, N. H., Thịnh, T. H., Khoa, N. X., Tú, N. H., Đức, L. M., Bắc, V. N., & Khánh, T. V. (2026). Đặc điểm biến thể gen MMUT trên người bệnh mắc methylmalonic acidemia: Báo cáo loạt ca bệnh đầu tiên ở Việt Nam. Tạp Chí Nghiên cứu Y học, 205(8), 93-107. https://doi.org/10.52852/tcncyh.v205i8.5729

Đặc điểm biến thể gen MMUT trên người bệnh mắc methylmalonic acidemia: Báo cáo loạt ca bệnh đầu tiên ở Việt Nam

Diệp Minh Quang, Vũ Chí Dũng, Nguyễn Ngọc Khánh, Trần Thị Chi Mai, Nguyễn Quý Hoài, Nguyễn Ngọc Lan, Lê Thị Phương, Nguyễn Hoàng Việt, Trần Huy Thịnh, Ngô Xuân Khoa, Nguyễn Hữu Tú, Lê Mạnh Đức, Vũ Ngọc Bắc, Trần Vân Khánh

Nội dung chính của bài viết

Tóm tắt

Methylmalonic acidemia (MMA) thể MMUT là rối loạn chuyển hóa acid hữu cơ di truyền lặn nguy hiểm. Nghiên cứu hồi cứu mô tả 6 ca bệnh MMA chẩn đoán tại Bệnh viện Nhi Trung ương bằng khối phổ đôi (MS/MS), sắc ký khí ghép nối khối phổ (GC/MS), giải trình tự gen thế hệ mới (NGS) và Sanger. Cả 6 ca bệnh đều nhập viện với nhiễm toan chuyển hóa cấp, không trường hợp nào được phát hiện qua sàng lọc sơ sinh. Tất cả đều tăng propionylcarnitine (C3); năm ca bệnh có bất thường acid hữu cơ niệu. Phân tích di truyền xác định 7 biến thể trên gen MMUT, trong đó hai biến thể phổ biến nhất là c.754-2A>G và c.581C>T p.(Pro194Leu), cùng gặp ở 3/6 ca bệnh (50%). Mức độ nặng giảm dần từ nhóm mut0/mut0 đến mut0/mut− và mut−/mut−: mut0/mut0 liên quan nguy cơ tử vong cao, mut0/mut− thường chậm phát triển thần kinh, mut−/mut− chủ yếu có biến chứng thần kinh tiến triển. Đây là nghiên cứu đầu tiên mô tả phổ biến thể gen MMUT ở người Việt Nam, nhấn mạnh sự cần thiết của sàng lọc sơ sinh mở rộng bằng MS/MS, với GC/MS là xét nghiệm xác nhận và NGS để chẩn đoán phân tử.

Chi tiết bài viết

Từ khóa

Methylmalonic acidemia, MMUT, NGS, nhiễm toan chuyển hóa, sàng lọc sơ sinh

Tài liệu tham khảo

1. Forny P, Hörster F, Ballhausen D, et al. Guidelines for the diagnosis and management of methylmalonic acidaemia and propionic acidaemia: first revision. J Inherit Metab Dis. 2021;44(3):566-592. doi:10.1002/jimd.12370.
2. Baumgartner MR, Hörster F, Dionisi-Vici C, et al. Proposed guidelines for the diagnosis and management of methylmalonic and propionic acidemia. Orphanet J Rare Dis. 2014;9:130. doi:10.1186/s13023-014-0130-8.
3. Almási T, Guey LT, Lukacs C, et al. Systematic literature review and meta-analysis on the epidemiology of methylmalonic acidemia (MMA) with a focus on MMA caused by methylmalonyl-CoA mutase (mut) deficiency. Orphanet J Rare Dis. 2019;14(1):84. doi:10.1186/s13023-019-1063-z.
4. Shibata N, Hasegawa Y, Yamada K, et al. Diversity in the incidence and spectrum of organic acidemias, fatty acid oxidation disorders, and amino acid disorders in Asian countries. Mol Genet Metab Rep. 2018;16:5-10. doi:10.1016/j.ymgmr.2018.05.001.
5. Tô Tuyết Mai, Trần Thị Chi Mai. Sàng lọc methylmalonic acidemia và propionic acidemia bằng phương pháp khối phổ đôi: hồi cứu loạt ca bệnh. Tạp chí Nghiên cứu Y học. 2024;180(7):350-356. doi:10.52852/tcncyh.v180i7.2445.
6. Grassi B, Tarantino E, Ginocchio VM, et al. False-positive propionylcarnitine on newborn screening: maternal vitamin B12 deficiency. Ann Clin Biochem. 2020;57(2):182-186. doi:10.1177/0004563220906776.
7. Yubero D, Brandi N, Ormazabal A, et al. Next generation sequencing for the diagnosis of atypical forms of metabolic diseases. Orphanet J Rare Dis. 2016;11:123. doi:10.1186/s13023-016-0508-x.
8. Manoli I, Sloan JL, Venditti CP. Isolated Methylmalonic Acidemia. In: GeneReviews [Internet]. Seattle: University of Washington; 2005 [updated 2022].
9. Chu J, Pupavac M, Watkins D, Tian X, Feng Y, Chen S, Fenter R, Zhang VW, Wang J, Wong LJ, Rosenblatt DS. Next generation sequencing of patients with mut methylmalonic aciduria: validation of somatic cell studies and identification of 16 novel mutations. Mol Genet Metab. 2016;118(4):264-271. doi:10.1016/j.ymgme.2016.05.014.
10. Su L, Hu S, Kong X. Application and the limitation of next generation sequencing for the diagnosis of methylmalonic acidemia. Zhonghua Yi Xue Yi Chuan Xue Za Zhi. 2021;38(8):778-782. doi:10.3760/cma.j.cn511374-20200603-00389.
11. Forny P, Schnellmann AS, Buerer C, et al. Molecular genetic characterization of 151 mut-type methylmalonic aciduria patients and identification of 41 novel mutations in MUT. Hum Mutat. 2016;37(8):745-754. doi:10.1002/humu.23013.
12. Richards S, Aziz N, Bale S, et al. Standards and guidelines for the interpretation of sequence variants: a joint consensus recommendation of the ACMG and AMP. Genet Med. 2015;17(5):405-424. doi:10.1038/gim.2015.30.
13. Willard HF, Rosenberg LE. Inherited methylmalonyl CoA mutase apoenzyme deficiency in human fibroblasts: evidence for allelic heterogeneity, genetic compounds, and codominant expression. J Clin Invest. 1980;65(3):690-698. doi:10.1172/JCI109715.
14. Fowler B, Leonard JV, Baumgartner MR. Causes of and diagnostic approach to methylmalonic acidurias. J Inherit Metab Dis. 2008;31(3):350-360. doi:10.1007/s10545-008-0839-4.
15. Forny P, Froese DS, Suormala T, Yue WW, Baumgartner MR. Functional characterization and categorization of missense mutations that cause methylmalonyl-CoA mutase (MUT) deficiency. Hum Mutat. 2014;35(12):1449-1458. doi:10.1002/humu.22633.
16. Hörster F, Baumgartner MR, Viardot C, et al. Long-term outcome in methylmalonic acidurias is influenced by the underlying defect (mut0, mut-, cblA, cblB). Pediatr Res. 2007;62(2):225-230. doi:10.1203/PDR.0b013e3180a0325f.
17. American College of Medical Genetics and Genomics (ACMG). Newborn Screening ACT Sheet: Elevated C3 Acylcarnitine (Propionic Acidemia and Methylmalonic Acidemias). Updated September 2022.
18. Tajima T. Newborn Screening in Japan-2021. Int J Neonatal Screen. 2022;8(1):3. doi:10.3390/ijns8010003.
19. Niu DM, Chien YH, Chiang CC, et al. Nationwide survey of extended newborn screening by tandem mass spectrometry in Taiwan. J Inherit Metab Dis. 2010;33(Suppl 2):S295-305. doi:10.1007/s10545-010-9129-0.
20. Yu Y, Shuai R, Liang L, Qiu W, Shen L, Wu S, Wei H, Chen Y, Yang C, Xu P, Chen X, Zou H, Feng J, Niu T, Hu H, Ye J, Zhang H, Lu D, Gong Z, Zhan X, Ji W, Gu X, Han L. Different mutations in the MMUT gene are associated with the effect of vitamin B12 in a cohort of 266 Chinese patients with mut-type methylmalonic acidemia: A retrospective study. Mol Genet Genomic Med. 2021;9(11):e1822. doi:10.1002/mgg3.1822.
21. Liu MY, Liu TT, Yang YL, et al. Mutation profile of the MUT gene in Chinese methylmalonic aciduria patients. JIMD Rep. 2012;6:55-64. doi:10.1007/8904_2011_117.
22. Sakamoto O, Ohura T, Matsubara Y, Takayanagi M, Tsuchiya S. Mutation and haplotype analyses of the MUT gene in Japanese patients with methylmalonic acidemia. J Hum Genet. 2007;52(1):48-55. doi:10.1007/s10038-006-0077-2.
23. Liang L, Ling S, Yu Y, et al. Evaluation of the clinical, biochemical, genotype and prognosis of mut-type methylmalonic acidemia in 365 Chinese cases. J Med Genet. 2024;61(1):8-17. doi:10.1136/jmg-2022-108682.
24. Manoli I, Venditti CP. Prenatal diagnosis of methylmalonic acidemia: molecular approach and counseling. Methods Mol Biol. 2021;2199:347-361. doi:10.1007/978-1-0716-0876-0_23.
25. Janssen AJ, Evertse JC, Dutrée A, et al. Mild phenotypic expression of methylmalonic acidemia associated with a homozygous splice site mutation in MMUT: evidence for leaky splicing and late-onset presentation. Mol Genet Metab Rep. 2020;24:100610. doi:10.1016/j.ymgmr.2020.100610.