Một số tự kháng thể ngoài tiêu chuẩn phân loại EULAR/ACR 2019 ở người bệnh lần đầu được chẩn đoán Lupus ban đỏ hệ thống
Nội dung chính của bài viết
Tóm tắt
Lupus ban đỏ hệ thống (SLE) là bệnh tự miễn mạn tính đặc trưng bởi sự sản xuất nhiều loại tự kháng thể gây tổn thương đa cơ quan. Ngoài các tự kháng thể trong tiêu chuẩn phân loại EULAR/ACR 2019, các kháng thể như SSA, SSB, C1q, cANCA và pANCA có thể giúp ích trong chẩn đoán phân biệt hoặc bệnh lý tự miễn đồng mắc và tiên lượng bệnh, song còn ít được nghiên cứu ở Việt Nam. Nghiên cứu mô tả cắt ngang trên 58 trường hợp SLE mới chẩn đoán (8/2024 – 8/2025) cho thấy tuổi trung bình 33 ± 16, nữ giới chiếm 89,7%. Các biểu hiện lâm sàng thường gặp là tổn thương huyết học (82,8%), da–niêm mạc và thận (48,3%). Các tự kháng thể ngoài tiêu chuẩn phân loại có tỷ lệ lưu hành cao: SSA (69%), C1q (62,5%), cANCA (34%), pANCA (16,7%) và SSB (11,6%). Kháng thể SSB và C1q dương tính liên quan có ý nghĩa với tổn thương thận. ANCA dương tính cũng liên quan với sự giảm Hb và bổ thể. Các tự kháng thể ngoài tiêu chuẩn phân loại EULAR/ACR 2019 xuất hiện với tần suất đáng kể, liên quan đến một số tổn thương cơ quan đặc trưng trong SLE như thận và huyết học. Việc bổ sung các dấu ấn này có thể giúp hoàn thiện đánh giá kiểu hình và nâng cao khả năng phân tầng nguy cơ ở người bệnh SLE.
Chi tiết bài viết
Từ khóa
Lupus ban đỏ hệ thống (SLE), kháng SSA, kháng SSB, kháng C1q, pANCA, cANCA
Tài liệu tham khảo
2. Fatoye F, Gebrye T, Mbada C. Global and regional prevalence and incidence of systemic lupus erythematosus in low-and-middle income countries: a systematic review and meta-analysis. Rheumatol Int. 2022; 42(12): 2097-2107.
3. Yaniv G, Twig G, Shor DB, et al. A volcanic explosion of autoantibodies in systemic lupus erythematosus: a diversity of 180 different antibodies found in SLE patients. Autoimmun Rev. 2015; 14(1): 75-79.
4. Aringer M, Costenbader K, Daikh D, et al. 2019 European League Against Rheumatism/American College of Rheumatology Classification Criteria for Systemic Lupus Erythematosus. Arthritis Rheumatol. 2019; 71(9): 1400-1412.
5. Hoi A, Igel T, Mok CC, Arnaud L. Systemic lupus erythematosus. The Lancet. 2024; 403(10441): 2326-2338.
6. Naito R, Ohmura K, Higuchi S, et al. Positive and negative regulation of the Fcgamma receptor-stimulating activity of RNA-containing immune complexes by RNase. JCI Insight. 2023; 8(16).
7. Yuan F, Wei F, Wang J, You Y. Clinical aspects and risk factors of lupus nephritis: a retrospective study of 156 adult patients. J Int Med Res. 2019; 47(10): 5070-5081.
8. Rao L, Liu G, Li C, et al. Specificity of anti-SSB as a diagnostic marker for the classification of systemic lupus erythematosus. Exp Ther Med. 2013; 5(6): 1710-1714.
9. Abd El Monem Teama M, Adham El-Mohamdy M, Abdellah Abdullah Mahmoud F, Mohammed Badr F. Autoantibody Profile of Egyptian Juvenile Systemic Lupus Erythematosus Patients and Its Association with Clinical Characteristics and Disease Activity. Open Access Rheumatol. 2021; 13: 201-212.
10. Stojan G, Petri M. Anti-C1q in systemic lupus erythematosus. Lupus. 2016; 25(8): 873-877.
11. Sinico RA, Radice A, Ikehata M, et al. Anti-C1q autoantibodies in lupus nephritis: prevalence and clinical significance. Ann N Y Acad Sci. 2005; 1050: 193-200.
12. Jennette JC, Nachman PH. ANCA Glomerulonephritis and Vasculitis. Clin J Am Soc Nephrol. 2017; 12(10): 1680-1691.
13. Meddeb Z, Abida H, Krir D, et al. Prevalence and clinical implications of major and minor ANCAs in Tunisian (North African) patients with systemic lupus erythematosus. Front Immunol. 2025; 16:1657670.
14. Đỗ Thị Tùng Lâm, Phạm Thị Vân Anh và Nguyễn Văn Đoàn. Kháng thể kháng bào tương bạch cầu đa nhân trung tính trong bệnh lupus ban đỏ hệ thống. Tạp chí Y học Việt Nam. 2021; 509(1):180-183.