Thực trạng quản lý bệnh không lây nhiễm ở bệnh nhân HIV/AIDS đang điều trị arv tại Trung tâm Y tế quận Bình Thạnh, thành phố Hồ Chí Minh năm 2025
Nội dung chính của bài viết
Tóm tắt
Trong bối cảnh điều trị kháng vi rút giúp kéo dài tuổi thọ người nhiễm HIV/AIDS và gánh nặng bệnh tật chuyển dần sang bệnh không lây nhiễm (BKLN), nghiên cứu này đánh giá thực trạng quản lý bệnh tăng huyết áp (THA), đái tháo đường (ĐTĐ), và các yếu tố liên quan ở người nhiễm HIV. Nghiên cứu cắt ngang kết hợp định tính trên 380 bệnh nhân đang điều trị ARV tại phòng khám ngoại trú năm 2025. Tỷ lệ THA và ĐTĐ lần lượt là 10,8% và 40,3%; tình trạng mắc tập trung ở người ≥ 40 tuổi, BMI ≥ 25 kg/m², có tiền sử gia đình THA và ĐTĐ, hút thuốc, uống rượu bia, ít vận động, và ĐTĐ phổ biến hơn ở nam giới. Đa số bệnh nhân THA/ĐTĐ đã được điều trị nhưng sàng lọc chưa thường quy, hồ sơ quản lý mạn tính còn hạn chế. Kết quả nghiên cứu cho thấy sự cần thiết của việc xây dựng mô hình phối hợp quản lý HIV – BKLN ở tuyến cơ sở, thông qua liên kết chuyển tuyến, chuẩn hóa năng lực nhân sự và ứng dụng công nghệ thông tin.
Chi tiết bài viết
Từ khóa
Người nhiễm HIV, bệnh không lây nhiễm, quản lý
Tài liệu tham khảo
2. Smit M, Brinkman K, Geerlings S, et al. Future challenges for clinical care of an ageing population infected with HIV: a modelling study. Lancet Infect Dis. 2015; 15(7): 810-818.
3. Đỗ Duy Cường, Đoàn Thu Trà. Thực trạng tăng huyết áp trên bệnh nhân HIV điều trị ARV tại trung tâm Bệnh Nhiệt Đới, bệnh viện Bạch Mai. Tạp chí Y học Việt Nam. 2023; 525(1b): 81-86.
4. Nguyễn Hồng Chương, Huỳnh Minh Chín, Nguyễn Hữu Hoà. Tỉ lệ mắc các bệnh không lây nhiễm ở bệnh nhân HIV đang điều trị ARV tại Phòng Khám Ngoại trú thuộc Trung tâm Y tế Thị xã Bến Cát Bình Dương năm 2023. Tạp chí Y học Việt Nam. 2024; 539(1): 93-97.
5. Ủy ban nhân dân quận Bình Thạnh Kế hoạch triển khai các hoạt động phòng, chống HIV/AIDS và can thiệp giảm tác hại năm 2024. Thành phố Hồ Chí Minh; 2024.
6. Bộ Y tế. Quyết định số 5904/QĐ-BYT ngày 20/12/2019 của Bộ Y tế về việc Hướng dẫn chẩn đoán, điều trị và quản lý một số bệnh không lây nhiễm tại Trạm Y tế xã. Hà Nội; 2019b.
7. Bộ Y tế. Quyết định số 5481/QĐ-BYT ngày 30/12/2020 của Bộ Y tế về việc ban hành tài liệu chuyên môn “Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị đái tháo đường típ 2”. Hà Nội; 2020.
8. Davis K, Perez-Guzman P, Hoyer A, et al. Association between HIV infection and hypertension: a global systematic review and meta-analysis of cross-sectional studies. BMC Med. 2021; 19(1): 105.
9. Moyo-Chilufya M, Maluleke K, Kgarosi K, Muyoyeta M, Hongor C, Musekiwa A. The burden of non-communicable diseases among people living with HIV in Sub-Saharan Africa: a systematic review and meta-analysis. EClinicalMedicine. 2023; 65: 102255.
10. World Health Organization. Integrating the prevention and control of noncommunicable diseases in HIV/AIDS, tuberculosis, and sexual and reproductive health programmes: implementation guidance. Switzerland. 2023; Accessed November 19, 2025. https://www.who.int/publications/i/item/9789240061682.
11. Duncan AD, Goff LM, Peters BS. Type 2 diabetes prevalence and its risk factors in HIV: A cross-sectional study. PloS one. 2018; 13(3): e0194199.
12. Hadavandsiri F, Shafaati M, Mohammad Nejad S, et al. Non-communicable disease comorbidities in HIV patients: diabetes, hypertension, heart disease, and obstructive sleep apnea as a neglected issue. Sci Rep. 2023; 13(1): 12730.
13. World Health Organization. Consolidated guidelines on HIV prevention, testing, treatment, service delivery and monitoring: recommendations for a public health approach. Switzerland. 2021; Accessed November 19, 2025. https://www.who.int/publications/i/item/9789240031593.
14. Nagao T, Nogawa K, Sakata K, et al. Effects of Alcohol Consumption and Smoking on the Onset of Hypertension in a Long-Term Longitudinal Study in a Male Workers’ Cohort. Int J Environ Res Public Health. 2021; 18(22): 11781.
15. Song J, Lin WQ. Association between alcohol consumption and incidence of type 2 diabetes mellitus in Japanese men: a secondary analysis of a Retrospective Cohort Study. BMC Endocr Disord. 2023; 23(1): 91.
16. Tran BX, Dang AK, Vu GT, et al. Patient satisfaction with HIV services in Vietnam: Status, service models and association with treatment outcome. PloS one. 2019; 14(11): e0223723.
17. World Health Organization. Noncommunicable diseases. Fact sheet. 2024; Accessed Novemver 19, 2025. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/noncommunicable-diseases.
18. Son M, Heo YJ, Hyun HJ, Kwak HJ. Effects of Marital Status and Income on Hypertension: The Korean Genome and Epidemiology Study (KoGES). J Prev Med Public Health. 2022; 55(6): 506-519.
19. Appiah D, Schreiner PJ, Selvin E, Demerath EW, Pankow JS. Spousal diabetes status as a risk factor for incident type 2 diabetes: a prospective cohort study and meta-analysis. Acta Diabetol. 2019; 56(6): 619-629.
20. Lê Minh Giang, Đào Thị Diệu Thúy, Nguyễn Thu Trang. Mức độ hỗ trợ của gia đình cho bệnh nhân điều trị HIV muộn tại Thành phố Hồ Chí Minh năm 2017. Tạp chí Nghiên cứu Y học. 2021; 144(8).