Xác định đột biến gen SLC22A5 và phân tích phả hệ ở các gia đình có trẻ sơ sinh nghi ngờ thiếu hụt Carnitine nguyên phát
Nội dung chính của bài viết
Tóm tắt
Thiếu hụt carnitine nguyên phát (Primary Carnitin deficiency - PCD) là một rối loạn di truyền gen lặn trên nhiễm sắc thể thường do đột biến gen SLC22A5, mã hóa cho chất vận chuyển cation hữu cơ 2 (OCTN2), gây giảm nồng độ carnitine trong huyết tương. Hiện nay, chẩn đoán PCD thường được dựa trên xét nghiệm hóa sinh kết hợp biểu hiện lâm sàng chưa thực sự đặc hiệu so với các bệnh lý khác. Từ những lý do trên, chúng tôi tiến hành nghiên cứu xác định các đột biến gen SLC22A5 cho 4 gia đình với 4 bệnh nhân có kết quả sàng lọc MS/MS nghi ngờ thiếu hụt carnitine nguyên phát, và 11 thành viên gia đình có mối quan hệ huyết thống bậc 1 với bệnh nhân. Bằng phương pháp giải trình tự Sanger đã xác định được 03 đột biến gen SLC22A5 gồm c.760C>T (p.Arg254*), c.51C>G (p.Phe17Leu) và c.338G>A (p.Cys113Tyr). Phân tích phả hệ cho thấy các đột biến có tính chất di truyền trong gia đình và phát hiện được các trường hợp người lành mang gen bệnh. Nghiên cứu khẳng định vai trò của xét nghiệm sinh học phân tử trong chẩn đoán xác định PCD và hỗ trợ tư vấn di truyền cho các gia đình có nguy cơ.
Chi tiết bài viết
Từ khóa
Thiếu hụt carnitine nguyên phát, gen SLC22A5, sàng lọc di truyền
Tài liệu tham khảo
2. Longo N, Frigeni M, Pasquali M. Carnitine transport and fatty acid oxidation. Biochim Biophys Acta. 2016; 1863(10): 2422-2435. doi:10.1016/j.bbamcr.2016.01.023.
3. Longo N, Amat di San Filippo C, Pasquali M. Disorders of carnitine transport and the carnitine cycle. Am J Med Genet C Semin Med Genet. 2006; 142C(2): 77-85. doi:10.1002/ajmg.c.30087.
4. El-Hattab AW, Li FY, Shen J, et al. Maternal systemic primary carnitine deficiency uncovered by newborn screening: clinical, biochemical, and molecular aspects. Genet Med Off J Am Coll Med Genet. 2010; 12(1): 19-24. doi:10.1097/GIM.0b013e3181c5e6f7.
5. Chang S, Yang Y, Xu F, et al. Clinical, biochemical, and molecular genetic characteristics of patients with primary carnitine deficiency identified by newborn screening in Shanghai, China. Front Genet. 2022; 13:1062715. doi:10.3389/fgene.2022.1062715.
6. Therrell BL, Lloyd-Puryear MA, Camp KM, Mann MY. Inborn errors of metabolism identified via newborn screening: Ten-year incidence data and costs of nutritional interventions for research agenda planning. Mol Genet Metab. 2014; 113(1-2): 14-26. doi:10.1016/j.ymgme.2014.07.009.
7. Rasmussen J, Nielsen OW, Janzen N, et al. Carnitine levels in 26,462 individuals from the nationwide screening program for primary carnitine deficiency in the Faroe Islands. J Inherit Metab Dis. 2014; 37(2): 215-222. doi:10.1007/s10545-013-9606-2.
8. Hu H, Ma Q, Wang Y, Song W, Xu H. Newborn screening of primary carnitine deficiency: clinical and molecular genetic characteristics. Ital J Pediatr. 2025; 51(1): 70. doi:10.1186/s13052-025-01911-1.
9. Unique variants in the SLC22A5 gene - Global Variome shared LOVD. Accessed May 31, 2025. https://databases.lovd.nl/shared/variants/SLC22A5/unique.
10. Deborah Marsden 1, Camille L Bedrosian 2, Jerry Vockley. Impact of newborn screening on the reported incidence and clinical outcomes associated with medium- and long-chain fatty acid oxidation disorders. Genet Med. 2021 May; 23(5): 816-829. doi: 10.1038/s41436-020-01070-0.
11. Merritt JL, Norris M, Kanungo S. Fatty acid oxidation disorders. Ann Transl Med. 2018; 6(24): 473. doi:10.21037/atm.2018.10.57.
12. Crefcoeur LL, Visser G, Ferdinandusse S, Wijburg FA, Langeveld M, Sjouke B. Clinical characteristics of primary carnitine deficiency: A structured review using a case-by-case approach. J Inherit Metab Dis. 2022; 45(3): 386-405. doi:10.1002/jimd.12475.
13. Saudubray JM, Garcia-Cazorla À. Inborn Errors of Metabolism Overview: Pathophysiology, Manifestations, Evaluation, and Management. Pediatr Clin North Am. 2018; 65(2): 179-208. doi:10.1016/j.pcl.2017.11.002.
14. Rasmussen J, Dunø M, Lund AM, et al. Increased risk of sudden death in untreated primary carnitine deficiency. J Inherit Metab Dis. 2020; 43(2): 290-296. doi:10.1002/jimd.12158.
15. Urban TJ, Gallagher RC, Brown C, et al. Functional genetic diversity in the high-affinity carnitine transporter OCTN2 (SLC22A5). Mol Pharmacol. 2006; 70(5): 1602-1611. doi:10.1124/mol.106.028126.
16. Chen M, Yin Y, Liu H, et al. Screening for newborn fatty acid oxidation disorders in Chongqing and the follow-up of confirmed children. J Zhejiang Univ Med Sci. 2022; 51(3): 290-297. doi:10.3724/zdxbyxb-2022-0218.