Phân tích phân nhóm gene của Enterovirus A71 lưu hành ở Đắk Lắk năm 2023
Nội dung chính của bài viết
Tóm tắt
Enterovirus A71 (EV-A71) là tác nhân chính gây bệnh tay chân miệng(TCM) và gây ra các biến chứng thần kinh nặng. Nghiên cứu cắt ngang nhằm xác định phân nhóm gene và một số đặc điểm phân tử chúng EV-A71 lưu hành ở Đắk Lắk năm 2023. Kết quả nghiên cứu cho thấy có 2 phân nhóm gene của EV-A71 là C4 và B5 lưu hành ở Đắk Lắk năm 2023; trong đó phân nhóm gene B5 chiếm ưu thế với tỷ lệ 88,90%, phân nhóm gene C4 chiếm tỷ lệ 11,10%. Mức độ tương đồng trình tự nucleotide của phân nhóm gene B5 dao động từ 99,10% đến 100%, và axít amin là 97,64% đến 100%. Phân nhóm gene B5 có mối quan hệ di truyền gần với phân nhóm gene B5 lưu hành ở Thành phố Hồ Chí Minh năm 2023. Mức độ tương đồng cao trình tự nucleotide và axít amin phản ánh vai trò trong dịch tễ học bệnh TCM tại Đắk Lắk. Các kết quả này đóng góp quan trọng phục vụ giám sát phân tử, đặc biệt phát hiện sớm khi có sự thay thế phân nhóm gene hoặc khi xuất hiện các biến chủng mới có khả năng lan rộng để dự báo nguy cơ dịch và định hướng các biện pháp phòng chống bệnh TCM trong thời gian tới.
Chi tiết bài viết
Từ khóa
Bệnh tay chân miệng, Enterovirus A71, Đắk Lắk
Tài liệu tham khảo
2. Donato C, Hoi le T, Hoa N, et al. Genetic characterization of Enterovirus 71 strains circulating in Vietnam in 2012. Virology. 2016;495:1-9. doi:10.1016/j.virol.2016.04.026.
3. McMinn P, Lindsay K, Perera D, et al. Phylogenetic analysis of enterovirus 71 strains isolated during linked epidemics in Malaysia, Singapore, and Western Australia. J Virol 2001;75:7732-7738.
4. Viện Vệ sinh Dịch tễ Tây Nguyên. Báo cáo tổng kết công tác Y tế dự phòng khu vực Tây Nguyên năm 2023. 2024;
5. Nguyễn Thị Thanh Thảo, Nguyễn Trung Kiên, Phạm Mai Thùy Trang, và cs. Đặc điểm dịch tễ và di truyền của vi rút đường ruột tuýp 71 gây bệnh nặng và tử vong trong vụ dịch tay chân miệng tại khu vực phía nam Việt Nam, 2011-2013. Tạp chí Y học dự phòng. 2013;XXIII(10(146)):49-55.
6. Tu PV, Thao NT, Perera D, et al. Epidemiologic and virologic investigation of hand, foot, and mouth disease, southern Vietnam, 2005. Emerg Infect Dis. 2007;13(11):1733-41.
7. Thao. NTT, Donato C, Trang VTH, et al. Evolution and Spatiotemporal Dynamics of Enterovirus A71 Subgenogroups in Vietnam. J Infect Dis. 2017;216(11):1371-1379.
8. Dong XN YJ, Cheng Y H. Molecular epidemiology of enterovirus 71 in world, 1970-2004. J China Acade 2007;52 (9):1021-2027.
9. Gong J, Liu S, Liu S, et al. Genetic characterization of human enterovirus A71 genotypes C4 and B5 Circulating in Qingdao City, Shandong province, China, from 2023 to 2024. Front Cell Infect Microbiol. 2025;15:1684067. doi:10.3389/fcimb.2025.1684067
10. van der Sanden S, Koopmans M Fau - Uslu G, Uslu G Fau - van der Avoort H, et al. Epidemiology of enterovirus 71 in the Netherlands, 1963 to 2008. J Clin Microbiol. 2009;47(9):2826-33. doi:10.1128/JCM.00507-09
11. Noisumdaeng P, Korkusol A, Prasertsopon J, et al. Longitudinal study on enterovirus A71 and coxsackievirus A16 genotype/subgenotype replacements in hand, foot and mouth disease patients in Thailand, 2000-2017. Int J Infect Dis. 2019;80:84-91. doi:10.1016/j.ijid.2018.12.020
12. Nhan LNT HN, Nhu LNT, et al. Severe enterovirus A71 associated hand, foot and mouth disease, Vietnam, 2018: preliminary report of an impending outbreak. Euro Surveill. 2018; 23(46):1 - 5. doi: 10.2807/1560-7917.ES.2018.23.46.1800590
13. Tuan Van Le, Van Thi Tuyet Nguyen, Quan Hoang Nguyen, et al. Molecular epidemiology analysis of enterovirus 71 strains isolated in Dak Lak, Vietnam, 2011-2016. J Med Virol. 2019;91 (9):56-64. doi:10.1002/jmv.25286
14. Ni H, Yi B, Yin J, et al. Epidemiological and etiological characteristics of hand, foot, and mouth disease. J Clin Virol. 2012;54(4):342-8.
15. Chatproedprai S, Theanboonlers A, Korkong S, et al. Clinical and molecular characterization of hand-foot-and-mouth disease in Thailand, 2008-2009. Jpn J Infect Dis. 2010;63(4):229-33.
16. Duy NN, Huong LTT, Ravel P, et al. Valine/isoleucine variants drive selective pressure in the VP1 sequence of EV-A71 enteroviruses. BMC Infect Dis. 2017;17(1):017-2427.
17. Trần Thị Nguyễn Hòa, Nguyễn Tuấn Anh, Đào Thị Hải Anh, và cs. Các vi rút đường ruột gây bệnh tay chân miệng ở miền Bắc Việt Nam, 2015-2016. Tạp chí Y học dự phòng. 2017;27(8):492-498.
18. Khanh TH, Sabanathan S, Thanh TT, et al. Enterovirus 71-associated hand, foot, and mouth disease, Southern Vietnam, 2011. Emerg Infect Dis. 2012;18(12):2002-5. doi:10.3201/eid1812.120929.
19. Lê Thị Kim Trang, Huỳnh Kim Mai, Nguyễn Bảo Triệu, và cs. Nghiên cứu kiểu gen của Enterovirus 71 lưu hành tại miền trung Việt Nam từ 2006 - 2014. Tạp chí Y học dự phòng. 2017;27(8):499-505.
20. Geoghegan JL, Tan le V, Kuhnert D, et al. Phylodynamics of Enterovirus A71-Associated Hand, Foot, and Mouth Disease in Viet Nam. J Virol. 2015;89(17):8871-9. doi:10.1128/JVI.00706-15.
21. Geoghegan JL TlV, Kühnert D, et al. Phylodynamics of enterovirus A71-associated hand, foot, and mouth disease in Viet Nam. Journal of Virology. 2015;89doi:10.1128/jvi.00706-15
22. Chang Y, Khanh TH, Chang WC, et al. A Hostital-based Enterovirus 71 surveillance in Southern Vietnam, 2012-2020. International Journal of Infectious Diseases. 2023;130:S102. doi:10.1016/j.ijid.2023.04.255